Uyku eğitimi yaklaşımları

Eğitilen şey ne

Bütün yaklaşımların ortak hedefi aynı: bebeğin uykuya kendi başına dalmayı öğrenmesi. Gece uyanmaları kendiliğinden ortadan kalkmaz; her insan gece birkaç kez yüzeye çıkar. Fark, yüzeye çıkan bebeğin tekrar dalabilmesinde. Kucakta ya da emerek uykuya dalan bir bebek, gece uyandığında aynı koşulu arar.

Yaklaşımlar bu noktada ayrışıyor: bebeğin kendi başına dalmayı deneyeceği süreyi ne kadar uzun bıraktıklarında.

Kontrollü aralıklarla kontrol (Ferber)

Bebek uyanıkken yatağına bırakılır, ağladığında belirli aralıklarla odaya girilip kısa süre sakinleştirilir ve aralıklar gün geçtikçe uzatılır. Kucağa alınmaz, sözle ve dokunuşla teselli edilir.

Kime uyar: net bir çerçeve isteyen, birkaç gecelik yoğun bir süreci göze alabilen ve tutarlı davranabilen ailelere. Genellikle bebek dört-altı ayı geçtikten sonra gündeme geliyor.

Sandalye yöntemi

Ebeveyn yatağın yanına oturur ve bebek uyuyana kadar odada kalır. Birkaç günde bir sandalye kapıya doğru biraz daha kaydırılır, sonunda odanın dışına çıkar.

Kime uyar: bebeğini yalnız bırakmak istemeyen ama kademeli bir değişim isteyenlere. Bedeli süre: haftalar sürebiliyor ve ebeveynin varlığı bazı bebeklerde uyarıcı etkisi yapıp süreci uzatabiliyor.

Ağlatmayan yaklaşımlar

Bu başlık altında tek bir yöntem yok; ortak fikir, uykuya dalma alışkanlığını ağlamaya bırakmadan yavaşça değiştirmek. Rutin kurmak, uyanık kalma penceresini gözetmek, emzirirken uyuyakalmadan önce yatağa bırakmak, uykuya eşlik eden yardımı adım adım azaltmak bu yaklaşımın araçları.

Kime uyar: bebeğinin ağlamasına eşlik etmek istemeyen ailelere ve küçük bebeklere. Eleştirisi, sonucun yavaş ve belirsiz olması; ebeveyn uykusuzluğu uzun sürerse bunun kendisi de bir yük.

Beklemeli söndürme

Bebek yatağına bırakılır ve sabaha kadar araya girilmez. En hızlı sonuç veren ama en zor uygulanan yaklaşım. Çok sayıda aile ilk gecede bırakıyor; yarım bırakılan bir denemenin çocuğa öğrettiği şey, ağlamanın bir süre sonra işe yaradığı oluyor.

Eleştiriler ve bilinenler

Yöntemlerin etkisini ölçen çalışmalar genelde küçük ve kısa süreli. Elde olan bulgular şunu söylüyor: davranışsal yaklaşımlar uykuya dalma süresini ve gece uyanmalarını kısa vadede azaltıyor, izlenen çocuklarda bağlanma ya da davranış açısından bir zarar gösterilmiş değil. Buna karşılık uzun vadeli farkın da küçük olduğu, birkaç yıl sonra eğitim alan ve almayan çocuklar arasında belirgin bir ayrım kalmadığı görülüyor.

Karşı görüş, ölçümlerin çoğunun ebeveyn bildirimine dayandığını ve bebeğin stres yaşantısının doğrudan ölçülmediğini söylüyor. İki taraf da kendi içinde tutarlı; bu yüzden burada bir yöntemi öne çıkarmıyoruz.

Karar sizin

Uyku eğitimi zorunlu bir aşama değil. Bazı aileler hiç uygulamadan bu dönemi geçiriyor. Sorulacak soru "hangisi en iyi" değil, "bizim evimizde neyi sürdürebiliriz" olabilir: ebeveynin uykusuzluğu hangi noktada, bebek ne yaşta, tutarlı kalınabilecek bir plan mı.

Ne zaman doktora başvurmalısın

• Uykuda soluk alışta duraklama, horlama veya zorlanma varsa
• Uyku sorunu kilo alımındaki yavaşlama ya da beslenme azalmasıyla birlikteyse
• Bebeğin gece boyunca ağrılı görünen bir huzursuzluk yaşıyorsa
• Ebeveyn olarak kendini sürekli çökmüş, umutsuz ya da öfkeli hissediyorsan — bu da hekimle konuşulacak bir başlık
• Uyku eğitimi denemeden önce bebeğinin sağlık durumundan emin olmak istiyorsan

Acil bir durumda 112'yi ara.

Kaynaklar

• Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) — bebeklerde uyku ve davranışsal uyku yaklaşımları hakkındaki bilgilendirmeleri
• NHS (Birleşik Krallık) — bebeklerde uyku sorunları rehberi
• Cochrane derlemeleri — davranışsal uyku girişimlerinin etkisi üzerine değerlendirmeler
• T.C. Sağlık Bakanlığı — bebek ve çocuk izlem rehberliği