Kolik ve akşam huzursuzluğu

Üçler kuralı

Klasik tanım, uzun süre "üçler kuralı" olarak anıldı:

• Günde 3 saatten uzun ağlama
• Haftada 3 günden fazla
• 3 haftadan uzun süren bir dönem boyunca

Daha güncel tanımlar bu sayıları biraz gevşetti. Bugün yaygın kullanılan ölçütlerde şu üç şey aranıyor: bebeğin 5 aylıktan küçük olması, tekrarlayan ve uzun süren huzursuzluk dönemlerinin belirgin bir nedeni olmaması, ve bebeğin bunun dışında sağlıklı görünmesi — ateş yok, büyümesi normal, beslenmesi yerinde.

Bebeklerin ne kadarında görüldüğü tanıma göre değişiyor; farklı çalışmalarda %5 ile %25 arasında rakamlar bildirilmiş. Yani ne nadir ne de herkeste.

Ağlamanın doğal eğrisi

Kolik olmayan bebeklerde bile ağlama süresi ilk aylarda düz bir çizgi izlemiyor. Doğumdan sonra artıyor, genelde 6 hafta civarında tepe yapıyor ve sonra azalıyor. Çoğu bebekte 3-4 ay civarında belirgin biçimde geriliyor.

Bu eğri koliği tek başına açıklamıyor ama şunu söylüyor: en zor haftalarda bir şeyi yanlış yaptığın için değil, bebeklik dönemi öyle olduğu için zorlanıyorsun. Ve bu dönemin bir sonu var.

Huzursuzluğun akşam saatlerinde yoğunlaşması da yaygın. Bunun neden olduğu bilinmiyor; günün birikmiş uyarımı, yorgunluk ve o saatlerde daha sık görülen kümelenmiş beslenme öne sürülen açıklamalar arasında.

Ne işe yarıyor

Kanıt burada da güçlü değil. Aşağıdakiler yaygın olarak deneniyor ve bazı bebeklerde yardımcı oluyor:

• Kucakta taşımak, yürümek, sallanmak — sürekli ve tekdüze hareket
• Sürekli, alçak düzeyde bir ses (beyaz gürültü, duş sesi, "şşş")
• Kundak — yalnız bebek kendi kendine dönmeye başlamadan önceki dönemde ve kalçaları serbest bırakacak şekilde
• Emzik
• Beslenmeyi yavaşlatmak, arada duraklayıp geğirtmek
• Akşam saatlerinde uyarımı azaltmak: ışığı kısmak, ziyaretçiyi azaltmak, ekranı kapatmak
• Ilık banyo, ten tene temas

İnternette dolaşan damla, bitkisel karışım ve takviye önerilerini hekimine sormadan uygulama. Bunların bir kısmının bebeklerde güvenliği gösterilmiş değil ve Agubu bu konuda bir öneri vermiyor.

En önemli madde

Uzun süren ağlama, ebeveyni tükenmeye götüren en güçlü etkenlerden biri ve dünyada bebeğe zarar veren sarsma olaylarının en sık tetikleyicisi.

Dayanamayacak noktaya geldiğinde: bebeği güvenli bir yere sırtüstü yatır, odadan çık, birkaç dakika kendine gel. Ağlayan ama güvenli bir yerde yatan bir bebeğe hiçbir şey olmaz. Sarsılan bir bebeğe olur.

Bu bir zayıflık itirafı değil, bir bakım tekniği. Yalnızsan ve bu nokta sıklaşıyorsa birinden yardım iste.

Ne zaman doktora başvurmalısın

Kolik "diğer her şey normal" demek olduğu için, normal olmayan bir şey varsa bu kolik değildir. Aşağıdaki durumlarda hekime başvur:

• Ağlama 3 saatten uzun sürüyor ve hiçbir şekilde yatışmıyorsa
• Ateş, kusma (özellikle yeşil veya fışkırır tarzda), döküntü, kanlı dışkı varsa
• Alışılmadık, tiz, zayıf veya inleyen bir ağlama duyuyorsan
• Bebek beslenmeyi reddediyor ya da kilo almıyorsa
• Karın gergin ve sert görünüyorsa
• Huzursuzluk 4 aydan sonra başladıysa veya sürüyorsa
• İçgüdün bir şeyin yanlış olduğunu söylüyorsa

Acil bir durumda 112'yi ara.

Kolik ağlaması nasıl görünür

Kolik ağlamasını tanımlayan şey sesin tonu değil, tablo: sağlıklı, beslenmiş, bezi temiz bir bebek; günün belli saatinde, çoğu zaman akşamüstü ya da akşam başlayan; kucakla, emzirmeyle ve bildiğin her yolla zor yatışan uzun bir ağlama. Hastane sayfalarındaki "belirti listeleri" aslında bu tablonun bedene yansımasını sayıyor:

• Bacaklarını karnına çekip sertçe uzatma, sırtını kavis yapma
• Yumruklarını sıkma, yüzünün kızarması
• Karnın gergin ve şiş durması, ağlama sırasında ya da sonunda gaz çıkarma
• Beslenmeyle ya da bez değişimiyle geçmeyen, çığlığa yakın ağlama
• Nöbetlerin günün aşağı yukarı aynı saatinde tekrarlaması, çoğunlukla akşam

Bu işaretlerin hiçbiri tek başına "kolik" demek değil; hepsi çok ağlayan her bebekte görülebiliyor. Kolik, bunların bir sağlık sorunu olmadan, düzenli tekrarlayan ve 5 aydan önce görülen hâline verilen ad. Ateş, kusma, kanlı dışkı ya da kilo almama varsa liste biter, hekim başlar.

Kolik mi, normal ağlama mı? Nasıl ayırt edilir

Normal ağlama ile kolik aynı davranışın farklı dozları; bu yüzden tek bir ağlama hangisine baktığını söylemez. Ayıran şey günler içindeki örüntü. Cevap da bu yüzden kötü geçen bir akşamdan değil, birkaç günlük nottan çıkar.

• Ne kadar: çoğu bebek günde toplam bir-iki saat ağlar, yenidoğanlarda biraz daha fazla olabilir. Kolikte bu süre haftalarca, günlerin çoğunda üç saati aşar.
• Ne zaman: sıradan huzursuzluk günün herhangi bir saatinde, genelde beslenme yakınında ya da uyanık kalma penceresi kapandıktan sonra gelir. Kolik her gün aşağı yukarı aynı saatte, çoğunlukla öğleden sonra geç saatte ya da akşam başlar.
• Duruyor mu: normal ağlama ihtiyaç karşılanınca hafifler. Kolik beslenmeden, temiz bezden ve kucaktan sonra da sürer.
• Beden: kızarmış yüz, gergin karın, karna çekilen bacaklar ve sıkılı yumruklar kolikte sık görülür. Mide sorununun kanıtı değil; şiddetli ağlama böyle görünür.
• Günün geri kalanı: kolikli bebek nöbetler arasında beslenir, kilo alır ve keyiflidir. Nöbetler arasında da rahatsız görünen bebek kolikli değildir; aşağıdaki listeye bak.

Bunu hafızandan yargılamak zorunda değilsin. Üç dört gün not edilmiş başlangıç ve bitiş saatleri üç saat çizgisinin gerçekten aşılıp aşılmadığını ve hangi saatte aşıldığını gösterir; hekimin ilk sorduğu şey de budur. Agubu'daki bakım kaydı uyku, beslenme ve bezi tek dokunuşla tutar; ağlama saatlerini ise kolik günlüğü yazısında anlatıldığı gibi yanına kâğıda ya da not uygulamana yazarsın.

Kaynaklar

Bu yazı aşağıdaki kaynakların genel rehberliğine dayanıyor. Hiçbir metinden alıntı içermiyor.

• Rome IV işlevsel gastrointestinal bozukluklar ölçütleri — bebek koliği tanımı
• Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) — ağlama ve kolik rehberliği
• NHS (Birleşik Krallık) — bebek koliği ve ağlama bilgilendirmesi
• T.C. Sağlık Bakanlığı — bebek ve çocuk izlem rehberliği